top of page
All Posts


BU DA ALLAH’TAN
Konuşturan Allah’tır, susturan Allah, Yediren Allah’tır, içiren Allah. Bunların hepsini ben yaptım sanma, Veren Allah’tır, alan Allah. İnsan Kaf dağına çıktım sanır, Gücüne güç kattım sanır. Onca engeli aşınca, Hepsini ben yaptım sanır. Ey saki, doldur misk kokulu çaydan, Demlesin imanı sohbet dolu candan. Bardak coçar zikir sonu füyûzattan, Sorsan ben coştum sanır utanmadan. Başına bir şey gelse çıkarmaz hatırından, Gani Hoca der hep: “Bu da Allah’tan.” Küçüktüm belled
Mustafa Telli
8 Kas1 dakikada okunur


BİR AVUÇ SEVAP
Yârabbi, sana bir avuç sevap getirdim. Açtım elimi, işte bu kadar, bir avuç. Biliyorum, az; hatta çok az, Fark edilmeyecek kadar az. Ama karşılık istemeye utanıyorum; Yani onca gücün, imkânın arasında "Bu kadarcık mıydı?" diyorum, "Bu kadarcık mıydı?" Yârabbi, sana bir avuç sevap getirdim. Senin verdiklerinin yanında, Benimkini isteyecek kadar yüzsüz, Seninkini görmeyecek kadar nankör... Ama kimseye uğramadım, Allah’ım, Sadece sana getirdim; "Beni bir sen bilirsin" dedim.
Mustafa Telli
29 Eki1 dakikada okunur


EBU’L-VAKT EYLE
Ey namaz! Kaldır başımı, dik tut beni, Ruhuma iman, bedenime kıyam; dirilt beni. Seninle yeşerir tüm dimağlar gidilen secdelerde, Zünubumdan halas ile teberri et beni. Kıyam edenlerle saf saf kıyam eyle bizi, Vaktimizi kuşat, Ebu’l-vakt eyle bizi. "Sen dinin direğisin" buyuruyor Peygamber, Secdelerimizle Rabbe mukarreb eyle bizi. Ey gönüller şahı, Pîr-i Enbiya! Bir haber ver Mîraç’tan dostlara. Müşrikler anlamaz getirsen bunca delili; Ne dediysen biz de inandık, âmennâ! Namaz
Mustafa Telli
22 Eki1 dakikada okunur
DOĞRULUK
Doğruluğu kısaca bir insanın sözleri ve davranışlarının içiyle uyumlu olması olarak tarif edebiliriz. Kuşkusuz bu tarif ahlaki açıdan ele alınan bir tariftir. Çünkü görünen bir şeyin hakikatle uyumlu olması da yine doğruluk olarak tanımlanabilir. Mesela test çözen öğrencinin cevabı, hakiki cevapla uyumluysa öğrenci o soruyu doğru cevaplandırmıştır deriz. Çünkü görünen cevap hakiki cevapla uyumludur. Farkında mısınız bu tabirler gerçeklikle temas etmenin ne kadar önemli olduğu
Mustafa Telli
22 Eki2 dakikada okunur
VEYSEL KARANİ
Bu gün size tasavvufun ilklerinden ve en büyük üstadlarından olan Veysel Karani’ye kısaca değinmek istiyorum. Gerçek adı Ebû Amr Üveys b. Âmir b. Cez’ b. Mâlik el-Karanî’dir. (ö. 37/657)[i] 555-560 yılları arasında doğduğu tahmin edilir. Babasının ismi Amir’dir.[ii] Yemen’deki Murâd kabilesinin Karan aşiretine mensuptur. Cevherî eṣ-Ṣıḥâḥ’ta (“ḳrn” md.) onu Necidliler’in mîkāt yeri Karan’a nisbet eder.[iii] Veysel Karani’nin adı köye mi nispet edilir yoksa aşirete mi nispet ed
Mustafa Telli
22 Eki6 dakikada okunur
YÜCE AHLAK
Her medeniyetten beklentiniz, kendisinin en üstün olduğu iddiasıdır. Çünkü var oluşun temelinde benlik vardır. Bu hem bireysel hem de toplumsal düzlemde böyledir. Bireysel anlamda bunu ego veya nefsi emmare, toplumsal anlamda ise töre veya örf olarak gösterebiliriz. Töre, egonun bireyi şekillendirme gücü kadar etkilidir. Bir toplumun en önemli yapı taşıdır. Adet, gelenek, görenek, anane ile kültürel, sosyal, ahlaki, dini ve siyasi normlar onunla icra edilir. O, toplumun bi
Mustafa Telli
22 Eki3 dakikada okunur
HAKİKATİ SEVENLER
Bir şeyin nasıl olduğunu anlamaya çalışırsanız bilim yapmış olursunuz ama bir şeyin neden olduğunu anlamaya çalışırsanız felsefe yapmış olursunuz. Mesela anlaşılır olması için şu örneği verelim. Ateşin nasıl yaktığını anlamak isterseniz bununla ilgili deney ve gözlemler yaparsınız ve ateşi; yanabilen bir madde tutuşma sıcaklığına getirildiğinde oksijenle temas ederse yanma olayı gerçekleşir, diye tarif edersiniz. Bu ateşin yanma özelliğine ait fiziksel bir izahtır. Yani bunu
Mustafa Telli
22 Eki3 dakikada okunur
KÖTÜLÜK PROBLEMİ
Var olan kötülüklere karşı Tanrı'nın adil ve merhametli olduğunu savunmak amacıyla yapılan reflekse Teodise denir. Felsefenin en ağır konusudur. Temel soruları şudur: Tanrı, var olan kötülüğe neden müsade ediyor? Niçin engellemiyor? O’nun merhametine yakışıyor mu? Bunlar genelde Tanrının olmadığını iddia eden insanlar tarafından soruluyor. Durum gerçekten öyle mi? Gelin Kötülük Problemine bir bakış atalım. Her zamanın aksine bu sefer Hz. İbrahim gibi tersten bakarak problemi
Mustafa Telli
22 Eki2 dakikada okunur
İBNİ SİNA’DA KÖTÜLÜK PROBLEMİ
Önceki yazımda kötülük problemini biraz retorik açıdan ele almıştım. Bunun yanında merhamet karamını paranteze alarak ufak da olsa felsefe yapmıştım. Fakat bunun İslam filozofları açısından bir temellendirme çalışmalarının olduğunu da vurgulamak isterim. Bu filozoflardan biri de İbni Sina’dır. Onun kötülük problemine karşı vermeye çalıştığı cevap biraz da Tanrı anlayışında gizlidir. Tanrıyı aşkın bir varlık olarak tanımladığı için kötülük problemine de bu açıdan yaklaşmaktadı
Mustafa Telli
22 Eki7 dakikada okunur


MERHAMET
Acımak, şefkat göstermek gibi anlamlara gelen merhamet; Arapça, rahime kökünden türemiştir. Sözlüklerde genel itibariyle acı çeken birinin ıstırabını yüreğinde hissetmek olarak tanımlanır. Arapça itibariyle yumuşak kalplilik ve şefkatli olmak manaları daha ön plana çıkar. Kelime anlamının böyle olmasının yanında merhametin insanlarda çağrıştırdığı anlam çok daha çeşitli olabilmektedir. Tıpkı aşkı tarif etmek isteyen her insanın kendi muhayyile dünyasına göre tarif etmesi gibi
Mustafa Telli
22 Eki2 dakikada okunur


NEDEN ATEİST OLUYORLAR?
İnsanoğlu bu dünyaya geldiğinde gördüğü her şeye daha ilk doğduğu andan itibaren bir anlam vermeye başlar. Güvende miyim, seviliyor muyum, değerli miyim? Bu sorular ve aranan cevaplar, o kişide bir kişilik ve karakter oluşturmaya başlar. Belki bu manada anlam verme sürecinin ilk durağı çevredir diyebiliriz. Yani aile, mahalle ve akrabalar sayesinde bir şeyleri anlama ve öğrenme çabasına gireriz. Neyin iyi, kötü, güzel, çirkin, değerli ve değersiz olduğunu içine doğduğumuz ilk
Mustafa Telli
22 Eki3 dakikada okunur


İNANCIN TEZAHÜRÜ
İnanmak bir şeyi kabul ve tasdik etmek demektir. Bunun beyindeki izahı nöronlar arası bağlantısallıktır. Bu bağlantı ne kadar güçlüyse ve çoksa inanç da o kadar sağlamdır diyebiliriz. İşin en dikkat çekici yönü bu bağlantıların bir söz söylemekle kuvvetlenmeyeceği. Yani bir şeyi bir defa demekle o şey hemen öğrenilmiş ve beyine kazınmış olmuyor. Bu yargının mutlaka tekrarlanıp fenomenlerle beslenmesi gerekiyor. Zira akılsal temeller üzerine muhayyile dünyasıyla bezenen bir in
Mustafa Telli
22 Eki4 dakikada okunur


HAYATİ SORULAR
İnsanoğlu soru sormayı seven bir varlıktır. Bu onun dünyayı anlamasında ve anlamlandırmasında çok önemli bir yere sahiptir. Belki de sorduğu en temel sorulardan birisi; Ben kimim? Nereden geldim? Nereye gidiyorum? Beni kim yarattı? gibi sorulardır. Hayatı anlamlı yapan şey bu sorulara verdiğimiz cevapla doğru orantılıdır. Bunların cevabını tatmin edici bir şekilde verebilenler, takdir edersiniz ki mutlu ve huzurlu bir hayat yaşayacaktır. Zira normal şartlar altında böyle olma
Mustafa Telli
22 Eki3 dakikada okunur


YARATIRKEN BANA MI SORDU!?
Gençler arasında dolaşan bu sorunun cevabını merak eden bir abimiz bu konudaki fikirlerimi merak ettiğini söyledi. Ben de naçizane bir şeyler yazayım dedim. Tabi ki insanlar her türlü soru sormakta özgürdürler. Düşüncenin önüne gem vuramazsınız. Onlara soru sormayın da diyemezsiniz. Zira soru sormak öğrenmenin ilk adımıdır. Şimdi konuya gelecek olursak bu sorunun hangi açılardan, kim tarafından veya hangi psikolojik saikle sorulduğuna bakmak gerekir. Zira bu soruyu cevaplandı
Mustafa Telli
22 Eki3 dakikada okunur


İYİ Kİ VARSIN YA RASUL (SAV)
İyi ki varsın Ya Rasul (sav), iyi ki doğdun. Rebiyülevvel ayının 12. Gecesi Rasulü Ekrem’in dünyaya teşriflerinin yıl dönümü. Bugünün önemi, insanların karanlıklardan aydınlığa ermesini sağlayan bir doğumun gerçekleşmesidir. Zira Arap toplumunun hali pür melal. Dini ve ahlaki açıdan tam bir zulüm kol gezmektedir. Zulmün kök manası karanlık olunca ortamın karanlığını tam izah etmektedir. Allah’tan başka varlıkları kendilerine put edinenler mi dersiniz, kendi elleriyle yaptıkla
Mustafa Telli
22 Eki2 dakikada okunur


ALLAH’IN VARLIĞININ DELİLİ -3
Bu yazıda Allah’ın varlığının delili konusundaki 3. Yazımı ele alacağım. Bu yazı O’nun varlığının ontolojik varlık delilinin temellendirilmesi olacaktır. Bunu yapmamdaki amaç tabi ki inandığım Allah’ın varlığının delilini izah etmek olacaktır ama spesifik olarak ontolojik varlık temellendirilmelerinin farklı varyasyonlarına ışık tutmaktır. Yani Amerika’yı yeniden keşfetmiyoruz. Bunlar önceden yapılan izahlardır. Biraz teferruat yapalım istedik. Öncelikle varlık ele alınırken
Mustafa Telli
22 Eki3 dakikada okunur


ALLAH’IN VARLIĞININ DELİLİ -2
Allah’ın varlığının delili olan ikinci yazımda bunu birincisinden farklı bir bakış açısıyla yazmak istiyorum. Tabi bu yazımın fıtrat deliliyle bir ilişkisinin olduğunu söylemekte fayda var. Allah’ın varlığının delillerini genelde iki temel gruba ayırabiliriz. Bunlardan biri içsel deliller biri de dışsal delillerdir. İçsel delil; Ekmel Varlık (Ontolojik) delili iken dışsal deliller ise kozmolojik delil diye tabir ettiğimiz Gaye, Nizam delilidir. Fakat bu yazımda bu delilleri a
Mustafa Telli
22 Eki3 dakikada okunur


ALLAH’IN VARLIĞININ DELİLİ
Allah’a inananlar olduğu gibi inanmayanlar da var. O’nun varlığının salt akıl ya da bilim yoluyla kanıtlanması bir tarafa Allah’a inanma ya da inanmama mevzusu daima insana has bir şeydir. Bunu bir hayvandan veya bitkiden bekleyemezsiniz. İçinde insana ait iradenin olduğu gerçeğini de hatırlatmak kaydıyla. Bu bağlamda insanlar inanma duygularıyla ister inanır ister inanmaz. Baskı unsuru olmadığı da artık dinimizce bilinen bir gerçek. Fakat bu yazımda ben inanma konusundan ziy
Mustafa Telli
22 Eki3 dakikada okunur


VARIM O HÂLDE İNANIYORUM
Descartes’ın “düşünüyorum o hâlde varım” sözüyle şüpheyi araç olarak kullanıp kendi varlığını ispatlamaya çalışması kartezyen felsefesinin temelini oluşturur. Ben belki şüpheyi değil ama düşünmeyi bir araç olarak kullanıp var oluşumuz üzerinden bir inanç temellendirmesi yoluna gitmek istiyorum ve motto olarak “varım o hâlde inanıyorum” diyorum. Bu çıkışın belki de en önemli rolü insanın inancını mantıksal olarak temellendirmek istemesinden kaynaklanır. Bu çok doğal bir şeydir
Mustafa Telli
22 Eki2 dakikada okunur


HIZIR İLE MUSA
KISSADAN KISACA Kur’an’da Hz. Musa ile Hızır arasındaki kıssa Kehf Suresi 60. ayetten 82. ayete kadar geçmektedir. Bu kıssada kısaca Hızır Allah’tan bir rahmetle Allah’ın öğrettiği ledünni bir ilme sahipti. Hz. Musa bu ilmi öğrenmek için Hızırla yolcu olmak istedi. Hızır kendisinin buna sabredemeyeceğini söylese de Musa sabredeceğinin teminatını verdi. Yola koyulduklarında bir gemiye bindiler ve Hızır gemiyi delmeye başladı. Hz. Musa dayanamayarak Hızır’ın halkını öldürmeye t
Mustafa Telli
22 Eki7 dakikada okunur
bottom of page
